To jeden z najpopularniejszych – i zarazem najbardziej kontrowersyjnych – żółtych barwników spożywczych. Tartrazyna, czyli E102, nadaje intensywną żółć napojom, słodyczom i sosom, ale figuruje na liście dodatków, które na etykiecie muszą mieć specjalne ostrzeżenie. Sprawdź, czym jest, gdzie występuje i czy E102 jest szkodliwy.
Tartrazyna (E102) – co to za barwnik?
Tartrazyna to syntetyczny żółty barwnik spożywczy z grupy barwników azowych, oznaczany symbolem E102 (w systemie Colour Index jako CI 19140). Otrzymuje się ją wyłącznie na drodze chemicznej – nie występuje w przyrodzie. Daje jasną, cytrynową żółć, a w połączeniu z błękitnymi barwnikami tworzy odcienie zieleni.
Ze względu na niską cenę, trwałość i intensywny kolor jest szeroko stosowana w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i kosmetycznym.
Gdzie występuje tartrazyna? Zastosowanie
E102 znajdziesz w bardzo wielu produktach o żółtej, zielonej lub pomarańczowej barwie:
- napoje – oranżady, napoje gazowane, izotoniki, soki w proszku,
- słodycze – cukierki, żelki, galaretki, lody, polewy,
- desery – budynie, kisiele, kremy w proszku,
- produkty wytrawne – musztarda, sosy, chipsy, przekąski,
- leki i suplementy – syropy oraz otoczki tabletek,
- kosmetyki – jako barwnik (CI 19140).
Czy tartrazyna (E102) jest szkodliwa?
Tartrazyna jest dopuszczona do stosowania w Unii Europejskiej, a Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) ustalił dla niej dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) na poziomie 7,5 mg/kg masy ciała. W zalecanych ilościach jest więc uznawana za bezpieczną, jednak należy do barwników budzących najwięcej zastrzeżeń.
„Szóstka z Southampton” i ostrzeżenie na etykiecie
Tartrazyna należy do „szóstki z Southampton” – sześciu barwników (E102, E104, E110, E122, E124, E129), które w badaniu Uniwersytetu w Southampton powiązano z nadpobudliwością i osłabieniem koncentracji u dzieci. Z tego powodu od 2010 roku produkty zawierające E102 muszą mieć w UE obowiązkowe ostrzeżenie:
„może mieć szkodliwy wpływ na aktywność i skupienie uwagi u dzieci”.
Reakcje alergiczne i nietolerancja
Tartrazyna jest jednym z barwników najczęściej kojarzonych z reakcjami nietolerancji. U osób wrażliwych może wywoływać pokrzywkę, świąd, katar czy objawy astmy. Szczególną ostrożność zaleca się osobom nietolerującym aspiryny (kwasu acetylosalicylowego), u których częściej obserwuje się nadwrażliwość na ten barwnik.
Czym zastąpić tartrazynę?
Jeśli chcesz unikać E102, żółty kolor uzyskasz z bezpieczniejszych, naturalnych barwników:
- kurkumina (E100) – żółć z kurkumy,
- ryboflawina (E101) – witamina B2 o żółtej barwie,
- karoteny (E160a) – żółto-pomarańczowy barwnik z roślin,
- w domowej kuchni – kurkuma lub szafran.
Chcesz lepiej rozumieć oznaczenia na etykietach? Zajrzyj do naszego przewodnika: barwniki spożywcze – naturalne, syntetyczne i numery E.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Co to jest barwnik E102?
E102 to tartrazyna – syntetyczny żółty barwnik azowy stosowany w żywności, lekach i kosmetykach (CI 19140). Nadaje intensywną cytrynową żółć.
Czy tartrazyna jest szkodliwa?
Tartrazyna jest dopuszczona w UE, a jej ADI wynosi 7,5 mg/kg masy ciała. Może jednak wywoływać reakcje nietolerancji, a u dzieci wiązano ją z nadpobudliwością, dlatego produkty z E102 mają obowiązkowe ostrzeżenie.
Dlaczego produkty z E102 mają ostrzeżenie?
Tartrazyna należy do „szóstki z Southampton” – barwników powiązanych z nadpobudliwością u dzieci. Od 2010 roku produkty je zawierające muszą informować, że mogą mieć szkodliwy wpływ na aktywność i skupienie uwagi u dzieci.
Czym zastąpić tartrazynę?
Żółty kolor można uzyskać z naturalnych barwników: kurkuminy (E100), ryboflawiny (E101), karotenów (E160a), a w kuchni z kurkumy lub szafranu.