Pomelo to największy owoc cytrusowy świata i jednocześnie przodek grejpfruta. W polskich sklepach pojawia się co roku od listopada do lutego, ma rozmiar małej piłki i grubą, miękką skórkę, z którą wiele osób nie wie, co zrobić. Dobra wiadomość jest taka, że obranie pomelo zajmuje dwie minuty, jeśli wiesz, gdzie naciąć. Mniej znana wiadomość jest ważniejsza: pomelo, podobnie jak grejpfrut, zawiera związki, które mogą zmieniać działanie niektórych leków. W tym artykule pokazujemy, jak jeść pomelo, jak wybrać dojrzały owoc, co ma w sobie i komu lepiej zrezygnować z tego owocu.
⚠️ Pomelo a leki. Pomelo zawiera furanokumaryny, te same związki, które w grejpfrucie hamują enzym CYP3A4 w jelicie i podnoszą stężenie części leków we krwi. Opisano przypadek pacjenta po przeszczepie nerki, u którego po zjedzeniu pomelo wzrosło stężenie takrolimusu. Jeśli ulotka twojego leku ostrzega przed grejpfrutem (dotyczy to m.in. części statyn, niektórych leków na nadciśnienie z grupy blokerów kanału wapniowego, leków immunosupresyjnych i niektórych leków przeciwarytmicznych), traktuj pomelo tak samo i zapytaj lekarza lub farmaceutę.
W skrócie: pomelo w liczbach
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| Nazwa łacińska | Citrus maxima (syn. Citrus grandis), pomarańcza olbrzymia |
| Pochodzenie | Azja Południowo-Wschodnia, dziś głównie Chiny, Tajlandia, Wietnam, Izrael |
| Sezon w Polsce | listopad–luty |
| Masa owocu | zwykle 1–2 kg, z czego jadalny miąższ to ok. połowa |
| Kalorie | 38 kcal w 100 g miąższu (USDA) |
| Witamina C | 61 mg w 100 g, czyli ok. 76% referencyjnej wartości spożycia |
| Potas | 216 mg w 100 g |
| Błonnik | ok. 1 g w 100 g samego miąższu |
| Smak | słodszy i łagodniejszy od grejpfruta, mniej gorzki |
| Interakcje z lekami | tak, podobnie jak grejpfrut (furanokumaryny) |
| Cena w Polsce | ok. 8–15 zł za sztukę w sezonie |
Co to jest pomelo i czym różni się od grejpfruta
Pomelo to jeden z kilku pierwotnych gatunków cytrusów, od których pochodzą prawie wszystkie cytrusy w sklepach. Grejpfrut powstał w XVIII wieku na Barbadosie jako przypadkowa krzyżówka pomelo ze słodką pomarańczą. Dlatego oba owoce są podobne w smaku i mają podobne związki czynne, ale nie są tym samym.
| Cecha | Pomelo | Grejpfrut |
|---|---|---|
| Wielkość | 1–2 kg, do 25 cm średnicy | 300–500 g |
| Skórka | bardzo gruba (2–3 cm), miękka, gąbczasta | cienka, ok. 0,5 cm |
| Miąższ | suchszy, jędrny, łatwo oddziela się od błon | bardzo soczysty |
| Smak | słodki, łagodny, lekko gorzkawe błony | kwaśno-gorzki |
| Jak jeść | obrać, zdjąć błony, jeść cząstki | przekroić na pół, jeść łyżeczką |
| Kalorie w 100 g | 38 kcal | ok. 42 kcal |
| Interakcje z lekami | tak | tak, lepiej przebadane |
W sklepach można też spotkać sweetie (oroblanco), czyli krzyżówkę pomelo z grejpfrutem: zielonkawy, mniejszy owoc o słodkim smaku. Obiera się go i je tak samo jak pomelo, a ostrzeżenia dotyczące leków też go obejmują.
Jak obrać pomelo krok po kroku
Gruba skórka pomelo wydaje się problemem, a jest zaletą: owoc da się obrać czysto, bez soku spływającego po rękach.
- Odetnij czubek. Ostrym nożem odetnij od strony szypułki „czapkę” grubości ok. 2 cm, aż zobaczysz jasny miąższ.
- Natnij skórkę. Zrób 6–8 pionowych nacięć od góry do dołu, przez samą skórkę, nie przez miąższ.
- Zdejmij skórkę. Odchylaj kolejne pasy jak płatki kwiatu. Biała, gąbczasta warstwa schodzi razem ze skórką.
- Podziel na cząstki. Rozdziel owoc palcami na cząstki, tak jak pomarańczę.
- Zdejmij błony. Każdą cząstkę rozerwij od wewnętrznej krawędzi i wyjmij miąższ z błony. Błony są gorzkie i twarde, więc się ich nie je. Pestki usuń.
Obrany miąższ możesz przechowywać w zamkniętym pojemniku w lodówce przez 2–3 dni. Cały, nieobrany owoc wytrzyma w chłodnym miejscu nawet 2–3 tygodnie.
Jak jeść pomelo
Najprościej: cząstkami, na surowo, jako przekąskę. Pomelo jest mniej soczyste niż grejpfrut, więc nadaje się do sałatek, w których nie puszcza wody. Najpopularniejsze zastosowania:
- Tajska sałatka z pomelo (yam som-o): miąższ pomelo, krewetki lub kurczak, prażone orzeszki, szalotka, kolendra i sos z limonki, sosu rybnego i chili.
- Sałatka zimowa: rukola, pomelo, awokado, pestki granatu, oliwa i odrobina miodu.
- Do ryb: cząstki pomelo pasują do łososia i makreli zamiast cytryny.
- Do jogurtu i owsianki zamiast cytrusów kwaśniejszych.
- Kandyzowana skórka: grubą skórkę pomelo kroi się w paski, kilkakrotnie obgotowuje, żeby zeszła gorycz, i smaży w syropie cukrowym. Skórkę z owoców nieekologicznych dokładnie szoruje się przed użyciem.
Jak wybrać dobre pomelo w sklepie
- Ciężar: wybieraj owoc ciężki w stosunku do wielkości, to znak soczystego miąższu i cieńszej skórki.
- Zapach: dojrzałe pomelo pachnie wyraźnie cytrusowo przy szypułce.
- Skórka: lekko sprężysta, bez miękkich, zapadniętych miejsc i pleśni. Kolor (zielony lub żółty) zależy od odmiany, a nie od dojrzałości.
- Folia: pomelo sprzedawane w siatce lub folii z naklejką producenta najczęściej pochodzi z Chin lub Izraela. Folię zdejmij od razu po zakupie.
Wartości odżywcze pomelo
| Składnik w 100 g miąższu | Ilość (USDA) | Komentarz |
|---|---|---|
| Energia | 38 kcal | mniej niż jabłko |
| Węglowodany | 9,6 g | głównie cukry naturalne |
| Błonnik | 1 g | więcej, jeśli zjesz część błon |
| Białko | 0,8 g | |
| Tłuszcz | 0,04 g | praktycznie zero |
| Witamina C | 61 mg | ok. 76% referencyjnej wartości spożycia |
| Potas | 216 mg | ważne przy chorobach nerek |
Ponieważ 100 g pomelo dostarcza ponad 15% referencyjnej wartości spożycia witaminy C, owoc jest jej źródłem w rozumieniu prawa unijnego. Wolno więc uczciwie powiedzieć, że witamina C w pomelo przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego i zwiększa przyswajanie żelaza. Nie wolno natomiast twierdzić, że pomelo „odchudza”, „spala tłuszcz” czy „obniża cholesterol”: dla samego owocu takich dowodów nie ma. Pomelo jest po prostu niskokalorycznym, sycącym owocem, który dobrze zastępuje słodycze. Więcej o tym, jak witamina C pomaga wchłaniać żelazo, piszemy w artykule o niedoborze żelaza.
Pomelo a cukrzyca
Pomelo ma umiarkowaną zawartość cukru i dość niską gęstość energetyczną, więc osoby z cukrzycą mogą je jeść, licząc je do porcji owoców w ciągu dnia. Rozsądna porcja to 2–3 cząstki, najlepiej jako część posiłku, a nie samodzielna przekąska na czczo. Uwaga: część leków stosowanych u osób z cukrzycą i chorobami serca wchodzi w interakcje z cytrusami z rodziny grejpfruta, więc warto sprawdzić ulotki przyjmowanych leków. Zasady łączenia owoców w diecie opisaliśmy w artykule dieta dla cukrzyka.
Kiedy nie jeść pomelo
- Przy lekach z ostrzeżeniem o grejpfrucie w ulotce. Mechanizm opisali Bailey, Dresser i Arnold w przeglądzie w CMAJ (2013): furanokumaryny trwale blokują enzym CYP3A4 w ścianie jelita, więc lek wchłania się w większej ilości. Efekt utrzymuje się do 24 godzin, dlatego nie wystarczy rozdzielić owocu i tabletki w czasie.
- Przy zaawansowanej chorobie nerek i diecie z ograniczeniem potasu, po uzgodnieniu z lekarzem lub dietetykiem.
- Przy refluksie i nadwrażliwości na kwaśne owoce, choć pomelo jest łagodniejsze niż grejpfrut.
- Przy alergii na cytrusy.
Najczęściej zadawane pytania
Pomelo je się na surowo, cząstkami, bez gorzkich błon. Odetnij czubek, natnij grubą skórkę pionowo w kilku miejscach, zdejmij ją jak płatki, podziel owoc na cząstki i wyjmij miąższ z każdej błony. Miąższ pasuje też do sałatek, ryb i jogurtu.
Pomelo jest niskokaloryczne (38 kcal w 100 g) i bogate w witaminę C (61 mg w 100 g). Witamina C przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego i zwiększa przyswajanie żelaza. Nie ma natomiast dowodów, że pomelo odchudza albo obniża cholesterol. To po prostu wartościowy, sycący owoc.
Nie. Pomelo to pierwotny gatunek cytrusa, a grejpfrut powstał z krzyżówki pomelo ze słodką pomarańczą. Pomelo jest kilka razy większe, ma grubszą skórkę, słodszy i suchszy miąższ. Oba owoce mają podobne związki, które wchodzą w interakcje z lekami.
Gdy przyjmujesz leki, przy których ulotka ostrzega przed grejpfrutem, np. część statyn, niektóre leki na nadciśnienie, leki immunosupresyjne i niektóre leki przeciwarytmiczne. Ostrożność dotyczy też osób z zaawansowaną chorobą nerek na diecie niskopotasowej, z alergią na cytrusy i z nasilonym refluksem.
Miąższ pomelo ma 38 kcal w 100 g. Cały owoc waży zwykle 1–2 kg, ale jadalny miąższ to ok. połowa masy, więc całe pomelo dostarcza ok. 200–400 kcal. Typowa porcja 2–3 cząstek to ok. 50–80 kcal.
Wybierz owoc ciężki w stosunku do wielkości, pachnący cytrusowo przy szypułce, ze sprężystą skórką bez miękkich miejsc i pleśni. Kolor skórki, zielony lub żółty, zależy od odmiany, a nie od dojrzałości.
Można, ale zwykle się ich nie je, bo są twarde i gorzkie. Zawierają trochę błonnika, więc jeśli smak ci nie przeszkadza, cienkie błony możesz zostawić. Grubą białą warstwę spod skórki usuń zawsze.
Osoby z cukrzycą mogą jeść pomelo w umiarkowanych porcjach, np. 2–3 cząstki jako część posiłku, licząc je do dziennej porcji owoców. Warto sprawdzić, czy przyjmowane leki nie mają ostrzeżenia o grejpfrucie, bo pomelo działa podobnie.
Cały, nieobrany owoc przechowuj w chłodnym miejscu albo w lodówce do 2–3 tygodni. Obrany miąższ trzymaj w zamkniętym pojemniku w lodówce i zjedz w ciągu 2–3 dni.
Źródła
- U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service. FoodData Central: Pummelo, raw.
- Egashira K., Fukuda E., Onga T. i wsp. (2003). „Pomelo-induced increase in the blood level of tacrolimus in a renal transplant patient”. Transplantation 75(7): 1057.
- Bailey D.G., Dresser G., Arnold J.M.O. (2013). „Grapefruit–medication interactions: forbidden fruit or avoidable consequences?”. Canadian Medical Association Journal 185(4): 309–316.
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności.
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, załącznik XIII (referencyjne wartości spożycia).
Sprawdź też
- Naturalna witamina C
- Rokitnik: właściwości i sok
- Smoczy owoc: kaloryczność i potrawy
- Acerola, bogactwo witaminy C
- Dieta dla cukrzyka
- Berberyna i interakcje z lekami
- Jakie witaminy drzemią w owocach
- Niedobór żelaza: co jeść
- Cukry proste: przykłady i produkty
- Szybkie zdrowe przekąski
Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. Informacje o interakcjach z lekami mają charakter ogólny: o tym, czy możesz jeść pomelo i grejpfruty przy swoich lekach, decyduje lekarz lub farmaceuta na podstawie ulotki i dawki. Nie odstawiaj leków samodzielnie.
